اول مانند « انسان » كه معنى « انسانيّت » بيان كنندهء تمام ذات و ماهيت افراد خود است ؛ يعنى چيزى در ذات و ماهيت افراد [ انسان ] نيست كه مفهوم « انسان » شامل آن نباشد . همچنين مفهوم و معنى « خط » كه بيان كنندهء تمام ذات و ماهيت افراد خود است . دوم مانند « حيوان » كه بيان كنندهء جزئى از ذات افراد خود است ، زيرا افراد حيوان از قبيل زيد و عمرو و اسب و گوسفند و غيره حيوان‌اند و چيز ديگر ، يعنى ماهيت و ذات آنها را « حيوان » تشكيل مىدهد بعلاوهء يك چيز ديگر ، مثلًا « ناطق » در انسانها ؛ و مانند « كم » كه جزء ذات افراد خود از قبيل خط و سطح و حجم است . همهء آنها كمّند به علاوهء چيز ديگر ؛ يعنى كمّيت جزء ذات آنهاست نه تمام ذات آنها و نه چيزى خارج از ذات آنها . سوم مانند « ناطق » كه جزء ديگر ماهيت « انسان » است و « متصل يك بعدى » كه جزء ديگر ماهيت « خط » است . چهارم مانند « راهرونده » ( ماشى ) كه خارج از ماهيت افراد خود است ؛ يعنى راه رفتن جزء ذات يا تمام ذات روندگان نيست ولى در عين حال به صورت يك حالت و يا عارض در آنها وجود دارد ، اما اين امر عارض اختصاص به افراد يك نوع ندارد بلكه در انواعى از حيوان وجود دارد و بر هر فردى كه صدق مىكند از ذات و ماهيت آن فرد اعمّ است . پنجم مانند « تعجب كننده » كه خارج از ماهيت افراد خود ( همان افراد انسان ) است و به صورت يك حالت و يك عرض در آنها وجود دارد و اين امر عرضى اختصاص دارد به افراد يك ذات و يك نوع و يك ماهيت يعنى نوع انسان « 1 » .

--> ( 1 ) . گفتيم « كلّى » اگر جزء ذات باشد يا اعمّ از ذات است يا مساوى با آن ؛ يعنى كلى اگر جزء ذات باشد حتماً از نسبتهاى اربعه كه قبلًا توضيح داده شد يكى از دو نسبت را مىتواند داشته باشد : اعمّ مطلق و تساوى . اينجا جاى اين پرسش هست كه آن دو نسبت ديگر چطور ؟ آيا ممكن است كه كلى جزء ذات باشد و در عين حال متباين با ذات يا اعمّ من وجه از ذات باشد ؟ پاسخ اين است كه خير . چرا ؟ جواب اين چرا را فلسفه بايد بدهد و از لحاظ فلسفى جوابش روشن است و ما فعلًا از ورود به آن صرف نظر مىكنيم . اين هم لازم به يادآورى است كه نسبت عموم و خصوص مطلق ميان جزء ذات و ذات همواره به اين نحو است كه جزء ذات اعمّ از ذات است و ذات اخصّ از جزء ذات است اما عكس آن ممكن نيست يعنى ممكن نيست كه ذات اعمّ از جزء ذات باشد . توضيح اين مطلب نيز با فلسفه است .